Verklarende woordenlijst

  • A

    Aanbodzijde

    De aanbodzijde bestaat voor de Betaalvereniging uit organisaties en bedrijven die zelfstandig betaalproducten of betaaldiensten op de markt brengen. Daaronder vallen banken, elektronischgeldinstellingen en betaalinstellingen. Partijen aan de aanbodzijde kunnen lid worden van de Betaalvereniging.

    Acceptant

    Acceptanten zijn ondernemers en organisaties die pinbetalingen accepteren (ontvangen). Denk bijvoorbeeld aan winkeliers, restauranthouders en ticketbureaus. Maar ook gemeentekantoren en onbemande pompstations. Kortom, alle organisaties waar we aan de kassa met een betaalpas kunnen afrekenen.

    Acquirer

    Een acquirer is een bank of betaalinstelling die elektronische betalingen voor acceptanten in ontvangst neemt en afhandelt. Acceptanten kunnen direct een overeenkomst met een acquirer afsluiten of gebruik maken van de diensten van een tussenpersoon, een zogenaamde APSP of Acceptant Payment Service Provider.

    APSP

    APSP betekent Acceptant Payment Service Provider. Een APSP is een tussenpersoon die bemiddelt tussen acceptanten en acquirers bij het afhandelen van pinbetalingen. Een APSP wikkelt pinbetalingen volledig af voor acceptanten, voor eigen risico en rekening, via één of meer acquirers. Een acceptant betaalt daarvoor een vergoeding aan de APSP en ontvangt van zijn APSP de omzet die via pinbetalingen is gerealiseerd.

  • B

    Betaalautomaat

    Een pinautomaat of betaalautomaat is een apparaat dat betaalkaarten accepteert om betalingen uit te voeren. Dit in tegenstelling tot een geldautomaat (of bankautomaat) waarmee met een pas en bijbehorende PIN (Persoonlijk Identificatienummer) contant geld kan worden opgenomen.

    Betaaldienst

    Voorbeelden van betaaldiensten zijn pinnen in een winkel of restaurant, betalen met Acceptgiro of Incasso en het het overschrijven van geldbedragen van de ene bankrekening naar de andere. De leden van de Betaalvereniging zijn allemaal aanbieders van elektronische of girale betaaldiensten waar geen contant geld aan te pas komt.

    Betaaldienstverlener

    Op basis van de Wet op het financieel toezicht (Wft) moeten betaaldienstverleners over een vergunning beschikken van De Nederlandsche Bank (DNB) om in Nederland activiteiten te mogen verrichten. Dit is niet nodig wanneer de betaaldienstverlener is vrijgesteld van de vergunningplicht, dan wel de betaaldiensten aanbiedt op basis van een Europees Paspoort.

    Betaaldienstverleners met een vergunning heten betaalinstellingen en staan onder toezicht van DNB. Een betaalinstelling is een niet-bancaire partij die als zelfstandige aanbieder van betaaldiensten aan eindgebruikers kan optreden.

    Betaalinstelling

    Een betaalinstelling is een niet-bancaire partij die als zelfstandige aanbieder van betaaldiensten aan eindgebruikers kan optreden. Een dergelijke instelling kan betaaldiensten verlenen zonder bank te zijn. Een vergunning als betaalinstelling kan in elke lidstaat worden aangevraagd, waarna bij verkrijging in heel Europa diensten kunnen worden aangeboden. Partijen hoeven dus niet perse in Nederland een vergunning aan te vragen om hier hun diensten te kunnen aanbieden. Betaaldienstverleners moeten op basis van de Wet op het financieel toezicht (Wft) over een vergunning beschikken. In Nederland wordt deze verstrekt door De Nederlandsche Bank (DNB). De betaaldienstverleners met een vergunning heten betaalinstellingen en staan onder toezicht van DNB.

    Onder betaaldiensten worden bijvoorbeeld verstaan:

    – het ondersteunen en verwerken van pintransacties
    – het faciliteren van online betaaltransacties, bijvoorbeeld met iDEAL of incassomachtigingen
    – het uitgeven van betaalkaarten zoals credit cards
    – het aanbieden van internationale “money transfers”.

    Voorbeelden van een betaalinstelling zijn GWK Travelex, CCV, en SEPAY. De Nederlandsche Bank houdt een volledig register van betaalinstellingen bij.

    Betalingsverkeer

    Het betalingsverkeer komt tot stand door het verrichten van betalingen (met geld) voor goederen en diensten. De stroom van geld tussen consumenten, bedrijven, tussenpersonen en banken die ontstaat bij betalingen, vormt het betalingsverkeer. Betalingen kunnen chartaal (met contant geld), via een betaalpas of via een girale transactie plaatsvinden. De activiteiten van de Betaalvereniging hebben alleen betrekking op het elektronische en girale betalingsverkeer, niet op het chartale betalingsverkeer.

  • C

    Cash trapping

    Bij deze manier van fraude plaatsen criminelen een klepje voor het gelduitgiftekanaal van een geldautomaat waardoor de bankbiljetten worden tegengehouden. De pashouder denkt dat de geldautomaat stuk is. Nadat de pashouder is weggelopen wordt het gepinde geld onderschept door de criminelen.

    Clearing en settlement

    Afwikkelsysteem voor onder andere het betalingsverkeer. Na vaststelling van hetgeen deelnemers aan elkaar verschuldigd zijn (clearing) vindt de afwikkeling van de betalingsverplichtingen plaats (settlement). In het betalingsverkeer wordt onderscheid gemaakt tussen hoogwaardig en retail betalingsverkeer. Het hoogwaardig betalingsverkeer betreft de betalingen tussen banken onderling en het gaat daarbij om relatief kleine aantallen en hoge bedragen. Bij het hoogwaardig betalingsverkeer in het algemeen worden de betalingen meteen (real time) in de settlementsystemen (betaalsystemen) afgewikkeld

    Het retailbetalingsverkeer is het betalingsverkeer tussen klanten van banken (overheden, bedrijven en consumenten) en het gaat daarbij om grote aantallen en lage bedragen. Dit verkeer kent eerst clearing en daarna settlement van de netto posities. Transacties in het retail betalingsverkeer kunnen worden uitgevoerd met behulp van diverse soorten betaalproducten zoals debitcard, creditcard, incasso en overboeking.

  • E

    EGI of elektronischgeldinstelling

    Een elektronischgeldinstelling (egi) is een instelling die gelden ter beschikking krijgt in ruil waarvoor elektronisch geld wordt uitgegeven, waarmee betalingen kunnen worden verricht ook aan andere dan de instelling die het elektronisch geld uitgeeft. Een egi wordt aangemerkt als een kredietinstelling en dient in beginsel over een vergunning van De Nederlandse Bank (DNB) te beschikken.

    EMV-chip (op de betaalpas)

    EMV is een chiptechnologie die de magneetstrip vervangt. In Nederland moeten sinds 01 januari 2012 consumenten en toonbankinstellingen overgestapt zijn op de EMV-chip. Doel is fraude door het kopiëren van de magneetstrip (skimming) tegengaan. De banken in Europa hebben met elkaar afgesproken alleen nog deze veiligere chiptechnologie te gebruiken en magneetstriptransacties uit te faseren. EMV staat voor Europay, MasterCard en VISA, de kaartmaatschappijen die deze chipstandaard hebben ontwikkeld.

  • G

    Giraal

    Giraal verwijst in het betalingsverkeer naar betalingen of geldtransacties die niet via het uitwisselen van contant geld (chartaal) tot stand komen maar via het overboeken van geldbedragen tussen bankrekeningen. Zie ook de uitleg over giraal geld op Wikipedia.

  • I

    IBAN

    IBAN betekent International Bank Account Number en is een internationale standaard voor bankrekeningnummers. Een IBAN wordt vooral gebruikt bij overboekingen naar buitenlandse bankrekeningnummers. Als gevolg van de overgang naar de SEPA (Single Euro Payments Area) in Europa is het IBAN verheven tot verplichte standaard voor het rekeningnummer van een euro-rekening, ook bij binnenlandse overboekingen in de eurozone. Op www.overopiban.nl staat uitgebreide informatie over de invoering en het gebruik van het IBAN in Nederland.

    Infrastructuur

    De manier waarop het betalen is georganiseerd.

    ISO 20022 XML standaard

    Een norm voor de ontwikkeling van elektronische financiële berichten zoals gedefinieerd door de ISO, die de fysieke weergave van de betalingstransacties in XML-syntax omvat, overeenkomstig de sectorvoorschriften en uitvoeringsrichtlijnen van Uniebrede schema’s voor betalingstransacties die binnen het toepassingsgebied van de verordening (EU) Nr. 260/2012 vallen.

    Issuer

    Een issuer is een bank of betaalinstelling die elektronische betaalmiddelen uitgeeft aan haar klanten en hen daarmee in staat stelt om deel te nemen aan het elektronische betalingsverkeer. Nederlandse banken die betaalpassen van Maestro of V PAY aan hun klanten verstrekken zijn allemaal issuers. Dat zijn vrijwel alle banken waar je een betaalrekening bij kunt aanhouden.

  • P

    Phishing

    Phishing is de verzamelnaam voor alle digitale activiteiten waarmee criminelen persoonlijke informatie proberen te ontfutselen. Met deze informatie kan fraude met internetbankieren, pinpassen, creditcards of iemands identiteit worden gepleegd. Voor meer informatie, zie: http://www.veiligbankieren.nl/.

    Pin of persoonlijk identificatienummer

    Een pin of persoonlijk identificatienummer is meestal een viercijferige beveiligings- of toegangscode. Met vier cijfers is een pin dus een getal tussen 0000 en 9999.

    De bekendste toepassingen van een pin in het elektronische betalingsverkeer zijn in combinatie met een pin- of betaalpas, bij het opnemen van geld uit een geldautomaat en bij het betalen in een winkel of restaurant via een betaalautomaat. Maar een pin wordt ook veel gebruikt als alternatief voor een wachtwoord op een mobiele telefoon of als toegangscode op een deur.

    Pin- of betaalpas

    Een pas waarmee betalingen kunnen worden verricht met gebruik van een pincode (persoonlijk identificatienummer). Het bedrag wordt afgeschreven van de bankrekening van de pashouder bij het doen van de betaling. Er wordt mee betaald in winkels, restaurants en op stations en er wordt contant geld uit geldautomaten mee opgenomen. De betaalpas kan in alle eurolanden en in veel landen daarbuiten gebruikt worden.

  • R

    Reconciliatie

    Bedrijven, verenigingen, stichtingen en andere organisaties ontvangen en versturen betalingen, bijvoorbeeld via een overschrijving of een Acceptgiro. Zij verwerken deze betalingen in hun administratie. We noemen dit reconciliatie.

  • S

    SEPA of Single Euro Payments Area

    SEPA heeft tot doel om alle eurobetalingen in Europa te standaardiseren zodat er over enkele jaren geen verschil meer is tussen een binnenlandse betaling en een eurobetaling in, van of naar een ander land in Europa. Dit zijn alle landen binnen de EU, aangevuld met Noorwegen, IJsland en Liechtenstein (die wel lid zijn van de Europese Economische Ruimte), Zwitserland en Monaco.

    Shouldering

    Bij shouldering kijken criminelen tijdens het pinnen over de schouder mee om de pincode af te kijken en vervolgens de pinpas stelen.

    Skimming

    Skimming is diefstal van pasgegevens van de magneetstrip op betaalpassen tezamen met het afkijken of aftappen van de pincode. Door gebruik van de chip (zie EMV-chip) op de betaalpas wordt skimming tegengegaan.

    Stakeholder

    Een stakeholder is een belanghebbende. De stakeholders van de Betaalvereniging zijn externe partijen die invloed ondervinden van en zelf invloed kunnen uitoefenen op de activiteiten van de Betaalvereniging en de betaalproducten en betaaldiensten van haar leden. De stakeholders van de Betaalvereniging worden in haar stakeholderdiagram opgesomd.

    Standaard

    Een set van (technische) eisen waaraan een betaalproduct dient te voldoen.

  • T

    Toonbankinstelling

    ‘Toonbankinstellingen’ is de verzamelnaam voor winkels, horeca, benzinestations, ambulante handel, kappers, openbaar vervoer, musea etc. De vier belangrijkste betaalmiddelen in het toonbankbetalingsverkeer zijn: contant geld, pin- of betaalpas, credit card en mobiele betaalapp.

  • V

    Vraagzijde

    De vraagzijde bestaat voor de Betaalvereniging uit de eindgebruikers of afnemers van betaalproducten en betaaldiensten. Daaronder vallen consumenten en ondernemers die elektronische of girale betaalproducten gebruiken zoals pinpassen, pinautomaten, Europese overschrijvingen en Acceptgiro’s. De Betaalvereniging houdt rekening met de belangen van consumenten en ondernemers in het elektronische en girale betalingsverkeer door overleg te voeren met belangenorganisaties zoals de Consumentenbond en Detailhandel Nederland.

  • W

    Wft of Wet op het financieel toezicht

    De Wft is de Wet op het financieel toezicht. In deze wet zijn alle regels en voorschriften voor de financiële markten en het toezicht daarop samengebracht. Zie de integrale wettekst en de toelichting daarop van de AFM (Autoriteit Financiële Markten).