Wereldwijd overboeken

Tussen een veertigtal verschillende Europese landen kunnen we eurobedragen net zo makkelijk, snel en goedkoop naar elkaar overboeken als binnen Nederland. Overboekingen van en naar landen met andere valuta buiten Europa zijn ingewikkelder, duren langer en zijn fors duurder. Hoe komt dat?

Binnen Europa en wereldwijd:
wat zijn de verschillen?

Binnen Europa is het giraal overboeken van eurobedragen verregaand geharmoniseerd en gestroomlijnd. Alle Europese betaaldienstverleners (zoals banken) kunnen efficiënt in euro’s met elkaar afrekenen via de centrale T2- en TIPS-systemen van het Eurosysteem van nationale centrale banken.

Voor overboeken van en naar landen buiten Europa, met andere valuta, is er meestal geen centraal afrekensysteem. Daarvoor houden banken in verschillende landen bij elkaar betaalrekeningen aan. Wanneer twee banken in verschillende landen geen betaalrekeningen bij elkaar hebben, dan zijn er extra zogeheten correspondent-banken nodig. Een correspondent-bank is een bank in het land van de betaler of van de ontvanger waar de betalende en de ontvangende bank allebei een eigen betaalrekening aanhouden om tussen elkaar te kunnen afrekenen.

Alle opdrachten en bevestigingen van overboekingen tussen Europa en de rest van de wereld lopen bijna altijd via het digitale berichtennetwerk van SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication).

Op basis van goed beveiligde SWIFT-berichten tussen banken, wisselen banken geldbedragen om tussen verschillende valuta en verplaatsen ze die bedragen binnen hun eigen rekeningenadministraties van de ene naar de andere betaalrekening. Er vliegt dus geen geld magisch in SWIFT-berichten over de grenzen van de ene naar de andere bank. Het geld wordt alleen digitaal tussen betaalrekeningen binnen één bank verplaatst of tussen betaalrekeningen bij een nationale centrale bank.

Snelheid

De snelheid waarmee de ontvanger over het betaalde bedrag kan beschikken, verschilt sterk tussen Europese en wereldwijde overboekingen. Voor wereldwijde overboekingen verschilt het sterk per land.

Binnen Europa (tussen SEPA-landen), staan euro-overboekingen steeds vaker binnen tien seconden op de betaalrekening van de ontvanger, dankzij zogeheten Instant Payments. Traditionele euro-overboekingen staan uiterlijk aan het slot van de eerstvolgende werkdag op de betaalrekening van de ontvanger.

Voor een wereldwijde betaling tussen verschillende landen en valuta, worden alle benodigde SWIFT-berichten doorgaans binnen een uur door alle betrokken banken verzonden of ontvangen. Alle noodzakelijke interne betalingen tussen betaalrekeningen bij de betalende en ontvangende bank, eventueel bij één of meer correspondent-banken en bij nationale centrale banken, kunnen veel meer tijd in beslag nemen, soms vele werkdagen.

Iedere betrokken bank moet diverse controles op een transactie uitvoeren om aan plaatselijke en internationale wet- en regelgeving te voldoen. Hoe meer banken bij een wereldwijde overboeking betrokken zijn, hoe langer die controles en alle administratieve handelingen kunnen duren.

Kosten

De kosten van wereldwijde overboekingen hangen af van:

de betrokken valuta en wisselkoersmarges;
het aantal betrokken correspondent-banken;
de service-opties van iedere betrokken bank;

Mondiale ontwikkelingen

Nieuwe internationale initiatieven die gebruikmaken van Open Banking en EPC-standaarden verlagen de kosten voor wereldwijde overboekingen door directe koppelingen, minder tussenpartijen en scherpere wisselkoersmarges.

Ondanks al deze ontwikkelingen blijven fragmentatie en beperkte interoperabiliteit uitdagingen. Veel systemen functioneren goed binnen de eigen landsgrenzen maar bieden daarbuiten geen goede dekking.

G20-roadmap

De G20 heeft een wereldwijde roadmap(opent in nieuw venster) opgesteld voor efficiëntere wereldwijde betalingen:

sneller,
goedkoper,
transparanter en
toegankelijker.

Deze roadmap beoogt o.a. dat 75% van wereldwijde betalingen tussen verschillende landen en valuta binnen één uur voltooid worden en dat de totale kosten lager blijven dan 1% van het transactiebedrag. Internationale standaarden, zoals de ISO 20022 berichtenstandaard, en betere aansluiting tussen marktinfrastructuren, zijn hierbij essentieel.

SEPA en wereldwijde overboekingen

De European Payments Council (EPC) heeft een standaard ontwikkeld voor snelle betalingen tussen SEPA en de rest van de wereld: One-Leg-Out SEPA Instant Credit Transfer (OCT Inst).

Deze standaard verbindt SEPA met andere valutagebieden. Betaaldienstverleners (zoals banken) in Europa en daarbuiten die vrijwillig deelnemen aan OCT Inst kunnen snel onderling in euro’s afrekenen en hebben een gezamenlijk bereik naar alle wereldwijde deelnemers.