Betaling terugvragen

Soms wil iemand een betaling ongedaan maken, bijvoorbeeld omdat men een te hoog bedrag of aan de verkeerde ontvanger heeft betaald. Veel betalingen kunnen echter door niemand worden teruggedraaid, behalve door de ontvanger zelf.

Onherroepelijke betalingen

Veel betalingen zijn onherroepelijk. Alleen de ontvanger van de betaling kan die terugbetalen. Dat geldt bijvoorbeeld voor contante betalingen, iDEAL-betalingen en girale overboekingen.

Nadat een betaaldienstverlener (zoals een bank) een losse overboekingsopdracht van een klant correct heeft uitgevoerd, kan alleen de ontvanger die overboeking terugboeken. Als de betaler het overgeboekte bedrag wil terugkrijgen, dan moet die dat zelf terugvragen van de ontvanger.

Onbekende ontvanger

Had de betaler bij de overboeking per ongeluk een verkeerd IBAN van een onbekende ontvanger ingevuld, dan kan de betaler onder bepaalde voorwaarden aan zijn eigen bank vragen om een verzoek tot terugbetaling naar die ontvanger te sturen.

Werd de betaler opgelicht en betaalde die met een overboeking aan een onbekende ontvanger (zoals een geldezel), ook dan kan de betaler onder bepaalde voorwaarden aan zijn eigen bank vragen om een verzoek tot terugbetaling naar die ontvanger te sturen.

Fouten door bedrijven en banken

Wanneer een zakelijke bankklant door een fout een groot bestand met veel verkeerde overboekingen bij zijn bank heeft aangeleverd of als een bank zelf één of meer overboekingen verkeerd heeft uitgevoerd, dan is er de interbancaire Procedure Herstelboekingen om die verkeerde overboekingen te herstellen. Die procedure is niet voor gewone enkelvoudige overboekingen die een betaler zelf verkeerd heeft ingevoerd.

Bedrag terugvragen

Je kunt altijd zelf aan de onbedoelde ontvanger van een verkeerde overboeking vragen om het betaalde bedrag terug te betalen, zelfs als je geen contactgegevens van die ontvanger hebt. Daartoe stuur je een tweede overboeking van 1 eurocent naar dezelfde ontvanger en vraag je in de omschrijving om het bedrag van de eerdere overboeking terug te boeken.

Heb je wel contactgegevens van de ontvanger, zoals een vestigings- of e-mailadres, of een telefoonnummer, dan kun je uiteraard ook daarmee zelf het bedrag terugvragen.

Ontvanger is bedrijf of ondernemer

Dankzij de IBAN-Naam Check kun je bij het invoeren van het IBAN van een bedrijf bij een (nieuwe) overboeking altijd de bedrijfsnaam achterhalen. Met die bedrijfsnaam kun je via de website van het bedrijf of via de Kamer van Koophandel(opent in nieuw venster) de contactgegevens van het bedrijf opzoeken.

Ontvanger is privépersoon

Je hebt per ongeluk overgeboekt naar een verkeerde particuliere ontvanger
Reageert die ontvanger niet op een verzoek in een tweede kleine overboeking om jou terug te betalen, vraag dan aan je bank of die hiervoor de zogeheten Procedure Onverschuldigde Betaling of POB kan toepassen om het bedrag terug te vragen van de ontvanger.

Je bent door een oplichter misleid om naar een bepaald IBAN over te boeken
Doe dan altijd eerst aangifte bij de politie; dat kan ook online, met je DigiD. Vraag daarna aan je bank of die het bedrag voor je kan terugvragen bij de ontvanger, met behulp van de zogeheten PNBF-procedure. Dat is een interbancaire procedure die Nederlandse banken onder bepaalde voorwaarden in deze situatie kunnen toepassen.

Zo werkt de POB en PNBF

Nederlandse banken die lid zijn van de Betaalvereniging kunnen onder bepaalde voorwaarden de bovengenoemde POB en PNBF inzetten om namens een klant het bedrag van een overboeking terug te vragen van de ontvanger, ook als die ontvanger bij een andere Nederlandse bank zit.

De bank van de betaler stuurt een brief naar de ontvanger met het verzoek om het hele bedrag terug te betalen. De ontvanger krijgt 21 dagen om te reageren, door terug te betalen of door een bezwaar terug te sturen.

Reageert de ontvanger niet? Na 21 dagen mag de bank de naam en de adresgegevens van de ontvanger doorgeven aan zijn klant. Soms mag de bank deze gegevens niet aan zijn klant verstrekken, bijvoorbeeld wanneer blijkt dat de ontvanger een bedrijf is dat onopzettelijk en onbewust bij de zaak betrokken werd. De bank zal dat dan helder uitleggen aan zijn klant.

Regels voor de POB en PNBF

De betaler heeft zelf een girale overboeking gedaan via internetbankieren of mobiel bankieren. Een betaling met pinpas, creditcard of iDEAL is geen overboeking! Een mobiel betaalverzoek (zoals een Tikkie) geldt wel als een overboeking.
De overboeking was minder dan 13 maanden geleden.
De ontvanger heeft het bedrag niet terugbetaald.
De betaler heeft geen adresgegevens van de ontvanger en de betaler kan die gegevens niet goed zelf opzoeken.De IBANs van de betaler en de ontvanger starten allebei met de letters NL.
De betaaldienstverlener (bank) van de betaler en de ontvanger zijn allebei lid van Betaalvereniging Nederland.

Aan een IBAN van de ontvanger dat begint met de letters NL kun je goed zien bij welke bank (betaaldienstverlener) die hoort. De vier letters na NL zijn de IBAN-afkorting van de bank waar de betaalrekening loopt.

Extra regels voor de PNBF (bij fraude)

Naast de regels voor POB en PNBF waar de betaling altijd aan moet voldoen, zijn er voor de PNBF, na fraude, twee extra regels:

De betaler moet altijd eerst aangifte doen bij de politie. De bank van de betaler heeft een kopie van die aangifte nodig.
Na een aankoop via internet, bijvoorbeeld op Marktplaats, moet het IBAN van de ontvanger op een lijst van verdachte IBANs bij de politie staan. Een betaler kan dit online bij de politie controleren . Geeft de politie inderdaad een waarschuwing over het IBAN? Dan moet de betaler een schermplaatje van die waarschuwing aan zijn of haar bank overhandigen.

Tip: Heb je betaald aan een oplichter die zich met tekstberichten voordeed als een bekende die geld nodig had? Bewaar dan alle berichten met die oplichter. De bank heeft die niet nodig maar een advocaat of rechter kan daar wel om vragen.

Na terugbetaling

De hulp van een bank aan zijn klant stopt zodra de klant het hele bedrag heeft teruggekregen. Daarna zal de bank geen adresgegevens van de ontvanger meer verstrekken.

De bank kan zijn klant niet helpen niet bij het vorderen van rente of van een extra kosten- of schadevergoeding van de ontvanger.

Na ontvangen van adresgegevens

De ontvanger heeft niet terugbetaald en de betaler heeft van zijn of haar bank de adresgegevens van de ontvanger gekregen. Dit mag de betaler daar vervolgens mee doen:

Stap 1: De betaler ontvangt de adresgegevens van de ontvanger
De betaler ontvangt een bericht met daarin de persoonlijke gegevens van de rekeninghouder die de betaling ontving.
- Het is niet zeker of de naam en het adres kloppen. Betaaldienstverleners hebben alleen adresgegevens die door de klanten zelf zijn opgegeven. Het bedrijf dat de betaler helpt bij stap 4 kan controleren of de naam en adresgegevens bij elkaar horen.
- De betaler mag de naam van de ontvanger en de adresgegevens alleen gebruiken om een civielrechtelijke procedure te starten. Als er aangifte is gedaan kent de politie de identiteit van de betaler.
- Het is goed om te weten dat bij fraude de ontvanger van het geld vaak ook een slachtoffer is van een oplichter. De ontvanger moet het geld aan deze oplichter geven. Dit is een geldezel(opent in nieuw venster) . De geldezel moet van de rechter meestal zelf het geld terugbetalen aan de betaler. Als de geldezel het geld terug wil van de oplichter is de betaler niet meer de eiser.
Stap 2: Wie eist bewijst
Voordat de betaler via het civiele recht geld terugvraagt van de ontvanger, is het belangrijk om bewijs te verzamelen. De tegenpartij kan namelijk ontkennen dat het geld moet worden terugbetaald. Bewaar daarom:
- De aangifte (het proces-verbaal).
- Het afschrift van de eigen betaalrekening waar de transactie op staat.
- De brief van de bank met naam, adres en woonplaats van de rekeninghouder die het geld ontving.
- Alle communicatie met de oplichter.
Let op: er is geen garantie dat het geld wordt teruggestort. Zelfs niet als de kantonrechter de betaler gelijk geeft. Gelukkig zijn er organisaties die zich inzetten om het geld terug te halen. Vaak met succes.
Stap 3: Schakel een rechtsvertegenwoordiger in
De rechtsvertegenwoordiger die helpt is bijvoorbeeld een advocaat of deurwaarder. Het bedrijf zal namens de betaler het geld terugvragen aan de ontvanger. Als het nodig is, kan de betaler naar de rechter om het geld terug te vragen.

Aan wie vraagt u hulp:
- Controleer of de verzekering voor rechtsbijstand(opent in nieuw venster) hulp biedt bij fraude. Dit hangt af van de polis en voorwaarden.
- Er zijn ook advocaten die werken op basis van ‘no cure, no pay’. Als het niet lukt om het bedrag terug te krijgen, dan betaalt u niets.
- Specialisten in het terugvorderen van geld. Zij laten de kosten van hun werk betalen door de ontvanger van het geld. Dit zijn bijvoorbeeld LAVG(opent in nieuw venster) , SODA(opent in nieuw venster) en Aansprakelijkgesteld Nederland(opent in nieuw venster) . Als het niet lukt om het bedrag terug te krijgen, dan betaalt u niets.
Stap 4: De rechtsvertegenwoordiger gaat aan de slag

De rechtsvertegenwoordiger controleert of de combinatie van de naam en het adres van de ontvanger bij elkaar hoort. En zo niet, dan wordt gekeken of deze combinatie eerder wel klopte.

Er wordt een officiële aansprakelijkheidsstelling gestuurd naar de rekeninghouder die het geld ontving. Het kan zijn dat daarna het geld in één keer of in delen terugkomt. Soms heeft degene die het geld op de rekening ontving helemaal geen geld om terug te geven. De rechtsvertegenwoordiger zal dan adviseren of er nog andere stappen mogelijk zijn.
Stap 5: De kantonrechter

Als de ontvanger het geld niet teruggeeft, dan kan de kantonrechter een oordeel vellen. De rechtsvertegenwoordiger informeert de betaler over de vervolgstappen.

Details POB en PNBF opvragen

Leden van de Betaalvereniging kunnen de details van de interbancaire POB (Procedure Onverschuldigde Betaling) en PNBF (Procedure NAW-gegevens Begunstigde bij niet-bancaire Fraude) bij ons opvragen. Omdat dit vrijwillige interbancaire procedures zijn, kunnen consumenten, bedrijven en andere niet-leden deze details niet opvragen.

Betaaldienstverleners die geen lid zijn van de Betaalvereniging kunnen hun belangstelling voor deze procedures via e-mail doorgeven aan de Betaalvereniging.