Veiligstellen van klantgelden
Waarom moeten klantgelden worden beschermd?
Betaal- en elektronischgeldinstellingen ontvangen tegoeden en betalingen van klanten in het kader van hun betaaldiensten en zijn wettelijk verplicht om deze ‘klantgelden’ te beschermen. Deze verplichting volgt uit de Herziene Richtlijn Betaaldiensten (PSD2) en de herziene Elektronischgeldrichtlijn (EMD2). De Nederlandse overheid heeft deze regels opgenomen in de ‘Wet op het financieel toezicht’ (Wft).
Deze regelgeving moet voorkomen dat schuldeisers van een betaaldienstverlener aanspraak kunnen maken op de tegoeden en betalingen van klanten, bijvoorbeeld wanneer de instelling failliet gaat. Door klantgelden volledig te scheiden van het eigen vermogen van de betaaldienstverlener, blijven deze buiten de failliete boedel en zijn zij voor klanten beschermd.
Hoe werkt vermogensscheiding?
Vermogensscheiding wordt in de praktijk gerealiseerd met speciaal ingerichte bankrekeningen die worden aangemerkt als rekeningen voor afgescheiden vermogen. Deze rekeningen worden aangeboden door banken. Voor betaaldienstverleners met een vergunning in Nederland bestaan twee mogelijkheden:
1. Stichting derdengelden
Betaaldienstverleners maken momenteel vooral gebruik van een stichting derdengelden met een daaraan gekoppelde bankrekening, omdat dit in Nederland de enige beschikbare optie was voordat in 2022 kwaliteitsrekeningen mogelijk werden. Hierbij richt de betaaldienstverlener een aparte stichting op die uitsluitend klantgelden beheert. De stichting opent en beheert de bijbehorende bankrekening, waardoor klantgelden niet op naam van de betaaldienstverlener maar wel van de stichting staan.
Hoewel een stichting derdengelden in Nederland de facto de standaard is, heeft die enkele beperkingen:
- De oprichting en het onderhoud zijn lastig en tijdrovend.
- Deze constructie bestaat alleen in Nederland en sluit niet aan bij de rest van de EU.
Zowel de Autoriteit Financiële Markten(opent in nieuw venster) (AFM) als De Nederlandsche Bank(opent in nieuw venster) (DNB) hebben daarom gepleit voor een modern alternatief: de kwaliteitsrekening.
2. Kwaliteitsrekening
In 2022 is de kwaliteitsrekening toegevoegd aan de Wft door het Ministerie van Financiën. De juridische grondslag staat in de ‘Wijzigingswet financiële markten 2022(opent in nieuw venster) ‘. Een kwaliteitsrekening is een speciaal ingerichte bankrekening om tegoeden en betalingen van klanten te scheiden van het eigen vermogen van een betaaldienstverlener. Anders dan bij de bankrekening van een stichting derdengelden kan een betaaldienstverlener deze bankrekening direct zelf aanhouden.
Voordelen van de kwaliteitsrekening:
- Sluit aan op de werkwijze in rest van de EU.
- Eenvoudiger te integreren in bestaande bedrijfsprocessen.
- Minder ingewikkeld en tijdrovend dan een aparte stichting.
Beperking in huidige wetgeving
Hoewel een kwaliteitsrekening sinds 2022 wettelijk mogelijk is, bevat de Wft een beperking: een Nederlandse betaaldienstverlener mag alleen een kwaliteitsrekening aanhouden bij een bank met een statutaire zetel in Nederland. Hierdoor vallen banken buiten de boot de een vergunning hebben in een andere EU-lidstaat en die via het Europees paspoortrecht wel bankdiensten in Nederland mogen aanbieden. Deze beperking lijkt juridisch niet houdbaar onder EU-regelgeving en moet waarschijnlijk worden aangepast.
Door deze beperking is het aanbod van kwaliteitsrekeningen in Nederland beperkt, terwijl die belangrijke voordelen bieden. De Betaalvereniging onderzoekt daarom hoe het openen en gebruiken van een kwaliteitsrekening kan worden bevorderd.