Direct naar inhoud

Betaalautomaten voor acceptanten

In Nederland staan ruwweg een half miljoen betaalautomaten bij toonbankinstellingen (zoals winkels, hotels, restaurants, gemeentehuizen, stations, etc...). Dankzij die automaten kunnen klanten makkelijk, snel, veilig en voordelig met betaalkaarten betalen. Betaalautomaten bestaan in vele soorten en maten, met uiteenlopende functies.

Soorten betaalautomaten

Betaalautomaten (betaalterminals) verschillen sterk in uitvoering en mogelijkheden. De keuze voor een type automaat hangt af van de manier waarop de ondernemer zijn betalingen wil afhandelen. Belangrijke overwegingen zijn:

  • Vaste of mobiele betaalautomaat
  • Verbinding via netwerkkabel, WiFi of 4G/5G
  • Losstaand of gekoppeld aan een kassasysteem
  • Met of zonder bonprinter
  • Met toetsenbord of aanraakscherm

Deze keuzes bepalen de flexibiliteit, snelheid, betrouwbaarheid en kosten voor de ondernemer.

Dienstverlening rondom betaalautomaten

Leveranciers van betaalautomaten bieden aanvullende diensten en contractvormen waarmee acceptanten hun betaalproces kunnen inrichten. Daarbij speelt onder meer:

  • Huur of koop
  • Servicecontract wel/niet inbegrepen
  • Automaat los aanschaffen of als onderdeel van een pinpakket
  • Ondersteuning van e- of m-commerce,
    voor ondernemers die zowel online als aan de toonbank betalingen accepteren
  • Backoffice-integratie voor reconciliatie
  • Loyalty- en marketingdiensten

De mogelijkheden verschillen per leverancier en acquirer.

Standaarden voor betaalautomaten

De keuze voor een betaalautomaat kan beperkingen opleggen aan het kassasysteem en het pincontract, vooral bij oplossingen die gebonden zijn aan één leverancier. Standaardisatie helpt vendor lock-in voorkomen.

C-TAP (Nederland/Benelux)

In Nederland is C-TAP het dominante berichtenprotocol tussen betaalterminal en acquirer/transactieverwerker. Het is een open, multi-acquiring protocol, waarmee acceptanten eenvoudig van acquirer kunnen wisselen zonder een nieuwe terminal te hoeven aanschaffen. Ook kan de terminal op meerdere acquirers tegelijk worden aangesloten, waardoor klanten met uiteenlopende betaalkaarten van verschillende kaartmerken en -soorten via dezelfde terminal kunnen betalen.

C-TAP wordt vooral in de Benelux gebruikt. Voor internationale acceptanten die ook buiten de Benelux actief zijn en overal dezelfde terminals willen gebruiken, kan dat beperkingen opwerpen.

Nexo (Europese ambitie)

Nexo is gebaseerd op ISO 20022 en heeft de ambitie om de Europese standaard te worden. De meeste implementaties zijn op dit moment in de Franse retail. Buiten Frankrijk zijn er nog weinig terminals met nexo-acquiring of nexo-kassakoppelingen.

Kassakoppelingen

Voor kassakoppelingen bestaan vrijwel geen internationale standaarden. Meestal worden koppelingen bilateraal tussen kassaleverancier en terminalleverancier ontwikkeld. Nexo biedt een retailprotocol, dat o.a. door Adyen is overgenomen.

Certificering

Internationale kaartmerken (Mastercard, Visa, AmEx, etc.) eisen dat betaalautomaten voldoen aan bepaalde veiligheids- en interoperabiliteitsstandaarden. Om te bewijzen dat een automaat voldoet aan die standaarden, moet die worden gecertificeerd. Belangrijke certificeringen zijn:

PCI PTS certificering

De PTS PIN Transaction Security standaard wordt beheerd en gecertificeerd door de Payment Card Industry Security Standards Council of PCI SSC.

  • Richt zich op veilige invoer en verwerking van pincodes op terminals
  • Het PCI PTS-certificaat heeft een einddatum per type terminal;
    na die datum mag dat type niet meer verkocht maar wel gebruikt worden

EMVCo-certificeringen

EMVCo is ooit opgericht door Eurocard, Mastercard en Visa. Inmiddels nemen ook andere kaartmerken deel in EMVCo, waaronder American Express en het Chinese Union Pay. EMVCo beheer en certificeert diverse standaarden voor betaalkaarten en betaalterminals.

  • L1 – communicatiestandaard tussen chipkaart en terminal
  • L2 – zogeheten kernelsoftware (per scheme voor contactloos)
  • L3 – aansluiting op de infrastructuur van de transactieverwerker

Een acquirer kan aanvullende certificering eisen, zoals voor C-TAP terminals.

Voor Nederlandse acceptanten zijn deze certificeringen niet zo relevant: leveranciers van betaalterminals die door Nederlandse acquirers worden aangesloten leveren standaard terminals die aan alle vereisten voldoen. Wie zomaar ergens een betaalterminal wil kopen, moet wel eerst aan zijn acquirer vragen of die de beoogde terminal daadwerkelijk kan aansluiten.

Wet- en regelgeving voor betaalautomaten

CE-markering

Elke terminal moet een CE-markering hebben, waarmee de fabrikant aangeeft dat het apparaat veilig is en geen schadelijke invloed heeft op gezondheid of milieu.

EAA: European Accessibility Act

Nieuwe betaalautomaten moeten voldoen aan toegankelijkheidseisen, waaronder:

  • Waarneembaar met minimaal twee verschillende zintuigen,
    bijvoorbeeld met ogen of met gehoor
  • Aanpasbare weergave op scherm en voldoende contrast
  • Waarschuwingssignalen met geluid én voelbare trillingen
  • Voldoende bedieningstijd voor mensen met motorische beperkingen
  • Optie voor goed voelbare cijfer- en bedieningstoetsen

Nieuwe terminals moeten voldoen aan de EAA. Terminals die reeds vóór juli 2025 werden gebruikt, hoeven niet vervangen te worden. De vraag welke updates nog zijn toegestaan voor oude terminals die niet voldoen (reparatie, functionaliteit, security-patches) is onderwerp van discussie.

De RDI (Rijksinspectie Digitale Infrastructuur) houdt toezicht op het naleven van de EAA. Die beheert een meldpunt waar consumenten klachten kunnen indienen.

Voor acceptanten: vraag bij aanschaf expliciet of de betaalterminal voldoet aan de EAA.

Evolutie van betaalautomaten

Oorspronkelijk waren betaalautomaten zeer gesloten systemen: specifieke hardware, een eigen besturingssysteem en uitsluitend een EMV-betaalapplicatie. Inmiddels zijn sommige betaalterminals complete winkelsystemen met kassa en betaalterminal in één handzaam mobiel apparaat.

Android-terminals

  • Ondersteunen apps voor aanvullende functies zoals loyalty-programma’s, productcatalogi en nieuwe checkout-concepten.
  • Maakt “de kassa komt naar u toe” mogelijk.

SoftPOS

SoftPOS maakt van een gewone smartphone of tablet een betaalautomaat dankzij een betaal-app van de acquirer.

  • Lage instapkosten
  • Altijd je betaalterminal op zak

Betaal-apps op gewone smartphones zijn wel fraudegevoeliger dan gesloten terminals. Daarom gelden strenge PCI MPOC-eisen, inclusief een verplichte bewakings- en detectiesysteem om beveiligingsrisico’s tijdig te signaleren.

Perspectief op betaalautomaten

Zolang pinbetalingen de dominante betaalmethode blijven aan de toonbank, blijven betaalautomaten noodzakelijk. Door verdere digitalisering zal het gebruik van mobiele multifunctionele en SoftPOS-betaalautomaten toenemen, vooral wanneer ondernemers hun oude terminal vervangen. Deze nieuwe oplossingen zijn flexibeler en maken integratie met andere toepassingen eenvoudiger.