NL Wetgeving contant

Regelgevend kader voor contant geld

• 1. Geldmaat

  Sinds 2011 verzorgt Geldmaat (het voormalige GSN of Geldservice Nederland) het contant geldverkeer in opdracht van ABN AMRO, ING en Rabobank. Geldmaat beheert en onderhoudt bijna 4.000 geldautomaten en afstortkluizen door het hele land.

• 2. Vijfkilometernorm

  De vijfkilometernorm voor geldautomaten stelt dat de meeste Nederlanders binnen een straal van hemelsbreed vijf kilometer van hun woonadres contant geld moeten kunnen opnemen. Deze norm bestaat sinds 2006 op basis van een MOB-afspraak, naar aanleiding van het wetsvoorstel Crone voor basisbetaaldiensten(opent in nieuw venster) . Deze norm wordt tot op heden gehanteerd en door Geldmaat nageleefd.

  Tussen de drie grootbanken (de eigenaren van Geldmaat) en DNB is afgesproken dat niet meer dan 0,3% van alle Nederlanders buiten deze norm mag vallen. Vooral afgelegen woningen in dunbevolkte gebieden vallen soms buiten de norm.

• 3. Convenant Contant Geld

  Het Convenant Contant Geld werd in 2022 onder regie van DNB afgesloten. De afspraken moeten ervoor zorgen dat contant geld goed blijft functioneren als betaalmiddel aan de fysieke kassa. Het convenant is ondertekend door de grote banken, Betaalvereniging Nederland, vertegenwoordigers van consumenten, winkeliers, horeca, tankstations, vervoerders, contantgeldverwerkers en DNB. Het convenant geldt vijf jaar, tot 2027.

  De afspraken omvatten onder meer dat contant geld beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar blijft voor consumenten en ondernemers. Ook moeten specifieke toonbankinstellingen – zoals gemeentebalies en apotheken – altijd contant geld accepteren, omdat consumenten daar niet eenvoudig kunnen uitwijken.

• 4. Nederlands wetsvoorstel Chartaal

  In het Convenant Contant Geld is afgesproken dat DNB en het Ministerie van Financiën onderzoeken hoe het publieke belang van contant geld na afloop van het convenant geborgd kan worden. De uitkomst is gepubliceerd in het rapport TICKET – Toekomstige inrichting van de chartale keten(opent in nieuw venster) (mei 2023).

  Het wetsvoorstel Chartaal verplicht banken om contant geld toegankelijk en betaalbaar in stand te houden. Het wetsvoorstel bevat onder meer:

  • Landelijke basisinfrastructuur
    Grote banken moeten een landelijk dekkende basisinfrastructuur van geldautomaten in stand houden.
  • Toegang en tarieven
    Veel banken worden verplicht hun betaalrekeninghouders toegang te bieden tot de basisinfrastructuur:
    – gratis voor consumenten
    – tegen maximumtarieven voor ondernemers
    Kleine banken (<50.000 rekeninghouders) zijn vrijgesteld.
  • Geldtransport
    Er is in Nederland vrijwel één dominante geldtransporteur. Voor de continuïteit gaat DNB toezicht houden op financiële gezondheid en beschikbaarheid. Grote geldtransporteurs moeten periodiek rapporteren.
  • Toezicht door DNB
    DNB moet toezien op en handhaven op de verplichtingen in het wetsvoorstel.
  • Acceptatieplicht
    Het Nederlandse wetsvoorstel bevat geen regels voor acceptatie van contant geld, omdat hiervoor een EU-wetsvoorstel is ingediend. Nederland is voorstander, mits proportioneel en uitvoerbaar(opent in nieuw venster) .

  Behandeling

  Na consultatie is het wetsvoorstel aangepast en in juni 2024 naar de ministerraad gestuurd. De Raad van State gaf op 21 oktober 2024 advies(opent in nieuw venster) , zonder significante bezwaren.

  Het wetsvoorstel gaat naar de Tweede Kamer met:

  • Memorie van Toelichting
  • Advies Raad van State
  • Nader rapport van de minister
  • Koninklijke Boodschap

  Na behandeling in Tweede en Eerste Kamer kan de wet worden aangenomen.

  Verwachting tijdlijn

  • Indiening Tweede Kamer: Q1 2025
  • Mogelijke inwerkingtreding: januari 2026, anders juli 2026

• 5. Wet ‘Plan van aanpak witwassen’ – verbod contante betalingen ≥ €3.000

  De wijziging van de Wwft stelt een verbod op contante betalingen voor goederen vanaf €3.000 voor. Het doel: witwassen moeilijker maken.

  In 2027 komt er EU-breed een grens van €10.000 voor contante betalingen tussen handelaren en dienstverleners. Nederland kiest bewust voor een lagere grens: €3.000.

  Inhoud

  • Het verbod geldt alleen voor transacties met of tussen handelaren in goederen.
  • Particulieren onderling (bijv. Marktplaats) vallen niet onder dit verbod.
  • Het verbod geldt voor alle ondernemers die goederen aan- of verkopen; geen sectorspecifieke uitzonderingen.
  • Het verbod geldt niet voor diensten. Europese regelgeving volgt in 2027.
  • De €3.000-grens sluit aan bij omringende landen om verschuiving van criminaliteit te voorkomen.
  • De grens bemoeilijkt witwassen maar laat ruimte voor contante aankopen door burgers.
  • Bureau Toezicht Wwft houdt toezicht en evalueert na drie jaar.

  Tijdlijn

  • Wetsvoorstel aangenomen Tweede Kamer: september 2024
  • Aangenomen Eerste Kamer: 10 juni 2025
  • Beoogde ingangsdatum: vóór 1 januari 2026

• 6. Amendement acceptatieplicht

  Tijdens het Kamerdebat op 24 september 2024 over het wetsvoorstel ‘Plan van aanpak witwassen’ dienden Van Dijk en Flach een amendement in voor een acceptatieplicht tot €3.000. Het amendement is met 81 stemmen aangenomen(opent in nieuw venster) , opmerkelijk genoeg binnen een ander wetsvoorstel dan Chartaal.

  Inhoud

  • Onderdeel van het gewijzigd wetsvoorstel ‘Plan van aanpak witwassen(opent in nieuw venster) ’.
  • Acceptatieplicht voor elke publiek toegankelijke locatie of instelling die producten of diensten aanbiedt aan particulieren.
  • Uitzonderingen via AMvB mogelijk, mits goed onderbouwd.

  Tijdlijn

  • Eerste Kamer stelde schriftelijke vragen.
  • Minister vroeg ECB om opinie; ECB ziet ruimte voor nationale acceptatieplicht(opent in nieuw venster) .
  • Voorhangprocedure en internetconsultatie volgen.
  • Eerste Kamer stemt over het hele wetsvoorstel inclusief amendement.
  • Acceptatieplicht treedt pas in wanneer AMvB’s zijn vastgesteld.
  • Verwachte uitwerking: medio 2026.

   

• 7. Europees wetsvoorstel contant geld

  In juni 2023 presenteerde de Europese Commissie het Single Currency Package, met een verordening over de status van eurobankbiljetten en -munten als wettig betaalmiddel. Dit is onderdeel van het pakket rond de digitale euro.

  Deze verordening zou zowel fysieke euro’s als de digitale euro dezelfde wettelijke status geven, inclusief acceptatieplicht (met uitzonderingen).

  Kernpunten

  • “Eurobankbiljetten en euromunten die ter betaling van een geldschuld worden aangeboden, moeten worden geaccepteerd.”
  • Acceptatie verplicht voor volledige nominale waarde
  • In rekening brengen van extra kosten niet toegestaan
  • Niet van toepassing op online aankopen
  • Uitzonderingen o.a. bij disproportionele biljetwaarde of ontbreken van wisselgeld
  • Lidstaten moeten toezicht houden op acceptatie en toegang
  • Jaarlijkse rapportages aan Europese Commissie en ECB

  Tijdlijn

  • Onderhandelingen lopen trager dan verwacht
  • Zowel Europees Parlement als Raad moet de verordening aannemen
  • Verwachte invoering mogelijk pas 2027–2028