Digitale identiteit en eIDAS

Wat is eIDAS en waarom is het belangrijk?

eIDAS staat voor electronic IDentification, Authentication and trust Services. Deze Europese verordening uit 2014 regelt de grensoverschrijdende erkenning van nationale digitale identificatiemiddelen (zoals DigiD) en vertrouwensdiensten (zoals digitale handtekeningen). Het doel is om een veilige Europese digitale interne markt te ondersteunen waarin burgers en bedrijven online zaken kunnen doen over de landsgrenzen heen.

In 2024 is eIDAS 2.0 vastgesteld, met als belangrijkste vernieuwing de introductie van de EUDI Wallet: een app waarmee burgers zich kunnen identificeren en persoonlijke gegevens, zoals een rijbewijs of IBAN, kunnen delen via hun smartphone.

Europese Digitale Identiteitsportemonnee (EUDI Wallet)

De EUDI Wallet vormt een belangrijk fundament van de digitale toekomst van Europa. De wallet heeft drie hoofdfuncties:

1. Inloggen en authenticeren bij diensten;
2. Digitaal ondertekenen van documenten;
3. Opslaan van digitale verklaringen en diploma’s.

De EUDI Wallet wordt een aanvullend instrument voor identificatie en authenticatie bij zowel publieke als private diensten in de hele EU. Elke lidstaat moet uiterlijk 24 december 2026 een nationale EUDI Wallet gratis beschikbaar stellen aan burgers, voor vrijwillig gebruik.

De Europese Commissie verwacht dat tegen 2030 ongeveer 80% van de Europeanen de wallet gebruikt. De wallets zijn gebaseerd op uniforme normen, specificaties en procedures die vastgelegd zijn in implementing acts (IAs) en het Architecture and Reference Framework (ARF).
Dat zorgt voor interoperabiliteit en grensoverschrijdend gebruik.

Voorbeelden van toepassingen:

• Inloggen bij overheidsdiensten of zorginstellingen
• Digitaal ondertekenen van documenten
• Veilig delen van bankrekeningnummers of leeftijdsverificatie

Private dienstverleners, waaronder banken en betaaldienstverleners, worden verplicht de EUDI Wallet als identificatiemiddel te accepteren. Lees meer over de impact van de EUDI Wallet op het betalingsverkeer.

De Rijksoverheid biedt aanvullende informatie over eIDAS 2.0(opent in nieuw venster) en de EUDI Wallet(opent in nieuw venster) . Ook publiceerde de Autoriteit Financiële Markten (AFM) in maart 2025 een rapport over de impact van de wallet op de financiële sector(opent in nieuw venster) .

Europese initiatieven (Large Scale Pilots)

In 2023 startte de Europese Unie vier grote pilotprogramma’s om de EUDI Wallet te testen vóór de officiële invoering in de lidstaten. Deze pilots verzamelen feedback over de vereisten, dragen bij aan de ontwikkeling van de Common Toolbox en ondersteunen een veilige implementatie.

Meer dan 350 organisaties – waaronder overheden, toezichthouders en bedrijven uit 26 EU-lidstaten, Noorwegen, IJsland en Oekraïne – nemen deel. De projecten worden mede gefinancierd door de Europese Commissie en begeleid door de eIDAS Expert Group.

De vier oorspronkelijke pilots:

• POTENTIAL – Innovatie binnen sectoren als overheid, bankwezen, telecommunicatie, mobiele rijbewijzen, e-handtekeningen en zorg.
• EU Digital Identity Wallet Consortium (EWC) – Gericht op betalingen en financiële diensten. Dit project onderzoekt hoe de EUDI Wallet gebruikt kan worden voor betalingsverkeer, financiële transacties en naleving van PSD2, PSD3 en anti-witwasregels (AML).
• NOBID Consortium – Testte in Noordse en Baltische landen het gebruik van de EUDI Wallet voor het autoriseren van betalingen.
• Digital Credentials for Europe (DC4EU) – Richtte zich op het uitgeven van onderwijsdiploma’s en sociale zekerheidsdocumenten, geïntegreerd in de EUDI Wallet.

Nieuwe pilots (2025–2027):

• WE BUILD consortium (Wallet Ecosystem for Business and Payments Use Cases on Identification, Legal Representation and Data Sharing)
  Dit project start in september 2025 en loopt 24 maanden. Het wordt geleid door het Nederlandse Ministerie van Economische Zaken, de Kamer van Koophandel, en Bolagsverket in Zweden. Betaalvereniging Nederland neemt deel als lead consumer payments en richt zich specifiek op scenario’s binnen het onderdeel consumentenbetalingen.
• APTITUDE consortium – Geleid door Frankrijk en voortbouwend op het werk van het NOBID-consortium.

Rol van de Betaalvereniging

Betaalvereniging Nederland is actief betrokken bij de toepassing van eIDAS en de EUDI Wallet binnen het betalingsverkeer. Onze rol omvat:

• Deelname aan Europese werkgroepen waarin functionele en technische vereisten worden afgestemd;
• Overleg met banken en betaaldienstverleners over praktische toepassingen, zoals betalen met de EUDI Wallet;
• Uitleg en duiding van juridische verplichtingen voor Nederlandse partijen, waaronder banken en betaalinstellingen.

Toekomst en verwante thema’s

De EUDI Wallet zal niet alleen gebruikt worden voor identificatie, maar ook voor digitale betalingen en het tonen van bijvoorbeeld diploma’s of een rijbewijs. Deze ontwikkeling raakt aan bredere thema’s zoals de digitale euro, digitale handtekeningen en privacywetgeving.

Betaalvereniging Nederland volgt deze trajecten op de voet, onder meer binnen het WE BUILD Consortium en in Europese werkgroepen over standaardisatie en regelgeving. Op termijn kan de EUDI Wallet mogelijk geïntegreerd worden in bankapps of betaaldiensten, wat nieuwe kansen en uitdagingen biedt voor de sector.